Kistemaker NetWerk

 
Delen :


rss

Jaarboekjes Oud Andijk » 1982 » pagina 13-19

OPENBAAR VERVOER IN DE GOEDE OUDE TIJD

Die goede oude tijd dan te rekenen vanaf 1900, want daarvóór was hier geen openbaar vervoer. Er is een anekdote van een boerenmeid, die met haar baas een dagje mee naar Hoorn mocht. Toen ze bij de Vale Hen zag, dat er bewesten Hoorn ook nog land lag, vroeg ze :"Baas, is dut allegaar nag wereld?". Niet zo vreemd, want vóór 1900 kwam het gewone volk niet voorbij Hoorn. De boeren met eigen gerij soms, maar ook niet zo vaak. De gewone man ging 'per pedes apostolorum', d.w.z. te voet gelijk de apostelen. Mijn grootvader liep ook van Andijk naar Hoorn om inkopen te doen. Als hij een eind met een boer mocht meerijden, had hij geluk, anders was het lopen, vier uur enkele reis!

OMNIBUS VAN BAAR.
Het eerste openbaar vervoer was de paarden-omnibus van van Baar. Die reed van Medemblik naar Buurtje, want Buurtje was de kern van Andijk. Voorbij de Meiboom woonden maar weinig mensen en de boeren hadden hun eigen gerij....
Van Buurtje reed van Baar naar Hoogkarspel, dat was het naaste station. (De trein Hoorn-Enkhuizen is in 1884 gekomen). Zodoende had het oosteind van Andijk geen openbaar vervoer.

"Brouwertjes metòr"
Omhierin verbetering te brengen, werd een vereniging opgericht met de veelbelovende naam: "De Volharding". Voorzitter was meester Arie Warnaar, hoofd van de openbare school in de Bakkershoek, de : "Warnaarskoôl". Secretaris was Jacob Kooiman Pz., zaadhandelaar. Er waren zeven bestuursleden en 49 leden....  De contributie was een kwartje per jaar en het kostte vaak nog moeite om dat binnen te krijgen! Het doel was, een motorboot te laten varen op Enkhuizen en Hoogkarspel. Er waren twee gegadigden; Pieter Brouwer Ez. en Dirk van Heezen. "Brouwertje" won het. Een dapper mannetje met veel humor. Hij kreeg van de vereniging een subsidie van ƒ 350,- per jaar, de rest moest uit de tarieven komen. Waar die boot vandaan kwam, weet ik niet. Er was een kajuit over de hele lengte, die 's avonds verlicht werd door een petroleumlampje. Dat lampje ging mee naar buiten, als er vrouwen moesten uitstappen op een donkere stoep.... Bij "gesloten water" (ijs), moest Brouwer een wagen laten rijden, via de Enkhuizer dijk. Lekker fris, boven op die dijk, bij winterweer! Er was veel gesukkel. De kennis van motoren was nog gering en de berichtgeving gebrekkig. Zo gebeurde het, dat de passagiers in het Kerkeveld vergeefs zaten te wachten op de boot.... en vandaar de wagen op de Enkhuizer dijk zagen rijden, "tot hun groot ongerief".... De boot voer vanaf de Toemersloot ("Honk") naar de Kathoek, (Kees Kramer) en dan door de Kathoeksloot en Knokkel naar de Kerkesloot. Maar daar begon de ellende! Net voorbij de laatste boerderij was een strook met zandbanken. Dat was "loopzand" en daar was weinig tegen te doen. Uitbaggeren hielp weinig, het zand vloeide toch weer toe. Dan moest er met de kloet geduwd worden en dat eind duurde haast even lang als de hele reis naar Enkhuizen.... Daar werd aangelegd bij "de Doelen", vroeger de stamkroeg van de Enkhuizer schutterij. "Brouwertjes metòr" heeft gevaren van 1908 tot 1911.
Toen kwam de:

AUTO-OMNIBUSDIENST "WEST-FRIESLAND".
Dat was, evenals "de Volharding" ook een coöperatie, waarvan Dirk Mantel Kz. "directeur" was. Het bestuur bestond verder uit "notabelen", o.a. notaris Jan Wagemaker. Van Verwey en Lugards Automobiel Mij. in den Haag werd een "Bussing" auto-omnibus gekocht, op massieve banden. Geen onverdeeld genoegen, zo'n ritje boven op de Enkhuizer dijk: een paardestraatje in het midden en kuilen aan weerskanten! De chauffeur zat onbeschermd, alleen leren zeiltjes hielden wind en regen wat tegen.
Om de dienst wat perfekter te kunnen uitvoeren, werden kort daarna twee kleinere busjes gekocht, zodat tegelijkertijd op Enkhuizen en op Hoogkarspel gereden kon worden. In de Bakkershoek werd een garage gebouwd, maar die is na de storm van 1916 weer verdwenen. Intussen waren er grote plannen, om Andijk uit het isolement te verlossen. Dat zou dan gaan per....

STOOMTRAM.
Reeds in 1895 waren er plannen voor een stoomtram Schagen-Enkhuizen. Het eerste deel, van Schagen tot Wognum was al op 1 november 1898 geopend. Nu moest de lijn nog doorgetrokken worden van Wognum naar Enkhuizen. Daardoor zouden Nibbixwoud, Hauwert, Wervershoof en Andijk aan de spoorlijn komen te liggen! Blij vooruitzicht dat mij streelt.... In de Zuiderkogge (Venhuizen, Wijdenes) reed de stoomtram reeds vanaf 1903. Dat moest hier ook kunnen! Bij de aanleg van de wegen langs Kleingouw en Knokkel werd nog met de Stoomtram rekening gehouden. Er werd een paralelsloot gegraven ten Noorden van die wegen en de strook tussen weg en sloot heette "de trambaan". (Rob Leegwater heeft die naam nog aangehouden).
Eilacie, de tramwegplannen gingen niet door.... De trambaan werd verhuurd aan de volkstuinders en hier en daar werd er een huis op gebouwd.
De storm van 1916 bracht ook veel hinder voor het verkeer. De dijk was zwaar gehavend, de weg met modder versperd en de dijkgracht op veel plaatsen dicht.... Gelukkig hadden we toen een zeer voortvarende burgemeester, de latere dijkgraaf Groot. Die haalde uit de Langedijk een motorboot, ongeveer van hetzelfde type als "Brouwertjes metòr" en zo hadden we in 1916 een

GEMEENTE MOTORDIENST.
Motordrijver op die boot was eerst Arie Lammerse, daarna Hendrik Lub.
Conducteur was Piet van Zwol. De boot voer beurtelings op Enkhuizen en op Hoogkarspel. Dat was een uitkomst in die jaren, want het duurde nog lang, eer het verkeer langs de weg weer normaal mogelijk was. In die jaren werd de zware berm aan de binnenkant van de dijk gemaakt en de dijkweg meer naar binnen verschoven. Het duurde tot 1922 eer dat werk allemaal klaar was. Tot zolang heeft de gemeente motorboot gevaren. Op 1 April werd de dienst opgeheven. Toen kwam

LEO KORS.
Leo Kors was de zesde uit het grote gezin van Hein Kors in Hoogkarspel.
Zijn broer Piet, de oudste van de negen kinderen, was al chauffeur geweest bij de autodienst "West-Friesland" voornoemd. Leo was kameraad van Minne van Heezen en ze pasten precies bij elkaar. Het personeel van Minne moest eens ijzeren stangen vervoeren met een personenauto. Het ging niet, ze waren te lang! "Zo-zo", zei Minne, "kan dat niet?" en hij stootte het achterruitje kapot. Toen kon het wel! Leo Kors was uit hetzelfde hout gesneden. Als er maar hier en daar wat vastzat, was het "rije maar". Zijn garage was de vroegere Meekrapstoof. Die heeft hij in oktober 1925 van Cor Smit gekocht.
Zijn wagenpark was van allerlei soort; groot en klein. Eens had hij een "sightseeingcar", een grote open wagen voor 40 personen. Geen prettig ritje, bij regenachtig weer op het Zijdwerk! Dat gaf niets! De dienst moest gereden worden, hoe dan ook!
Leo Kors heeft gereden tot 1930. Toen werden alle autobusdiensten en -dienstjes gelijkgeschakeld in de "WACO", de Westfriese Autocar Onderneming. Dat was het werk van Johannes Bernardus Post, een organisator eerste klas! Leo Kors vertrok naar Heemstede en vestigde daar een touringcarbedrijf. Wie nu de fraaie, airconditioned tourbussen van Leo Kors ziet, denkt nog wel eens terug aan de rammelkasten waarmee hij begonnen is.... Een eresaluut aan die man!

Vóór de Waco er was, reden er overal ook kleine "wilde" bussen, meestal Fordjes voor 20 personen. Die reden geen vaste dienst, maar (vooral zondags) naar kermissen of voetballers. Te Andijk waren dat de Vos & Kloppenburg en Piet Buishand.
In 1932, bij het 50-jarig bestaan van de vereniging "Akkerbouw" werd voor de leden en hun vrouwen een reis naar de Zuiderzeewerken bij Wieringen georganiseerd.
Daarvoor werden 22 bussen bijelkaar gescharreld uit de wijde omtrek, om daarmee 532 personen te vervoeren. Een prachtreis voor mensen, die gewoonlijk niet ver van huis kwamen. De zucht naar centralisatie leidde ertoe, dat de Waco opging in de Naco, de Noord-Hollandse Autocar Onderneming.
Toen reden er meer uniforme, groen-witte bussen door Noord-Holland. Ook kwamen er conductrices op de bus. In 1974 werd dat NZH, Noord- en Zuid Hollandse en de groen-witte bussen werden toen geel.
Nu vertrekt er elk uur een bus van Andijk naar Hoorn en om de twee uur naar Enkhuizen. De lieve jeugd kan zich moeilijk voorstellen, dat je in die goeie ouwe tijd vier uur moest lopen om in Hoorn te komen.
"Dan waren ze wel goed crazy"....
Wij hebben nog wel waardering voor wat onze vaderen presteerden!

Piet Kistemaker, 1982


© 2001-2017 | Kistemaker NetWerk | Sitemap

Westfries Genootschap