Kistemaker NetWerk

Beknopte Kroniek der Gemeente Andijk » Hoofdstuk 14 » pagina 106-115

14. Het verenigingsleven

Dat de harde werker van Andijk zijn letterkundige en muzikale ontwikkeling niet verwaarloost, moge blijken uit het aantal letterlievende en kunstlievende verenigingen die Andijk rijk was. Ja was. moesten we schrijven want door de oorlogsomstandigheden zijn een paar van die verenigingen opgeheven, doch we weten zeker dat de voormannen ervan wachten op andere tijden om ze waar nieuw leven in te blazen. Als we u straks hieronder het aantal verenigingen opnoemen, dat op velerlei gebied bestaat, vraagt U zich wellicht af: waarom dit grote aantal. Is er dan zo'n verdeeldheid op Andijk? Nee, geachte lezer, de gerektheid van de gemeente is hieraan schuld, want we weten maar al te goed dat ieder graag naar een uitvoering of vergadering gaat als hij er maar niet te ver voor behoeft te lopen. De gemeente Andijk is sedert jaren verdeeld in Andijk-West. Andijk-Midden en Andijk-Oost of kortweg Oosterdijk genaamd.

In West had men de Rederijkerskamer “Willem III”, in Midden “de Hoop” (met Willem II verenigd onder de naam Andijker toneelvereniging) in Oosterdijk “Kunst naar Kracht”. Er zijn drie zangverenigingen: T.A.V.E.N.U., O.K.K. en Halleluja. Ook zijn er drie gymnastiekverenigingen: Turnlust, E.M.S.; O.D.I.S. is inmiddels opgeheven. Drie muziekverenigingen: Excelsior, Sursum Corda en Kunstmin. De laatste is ook opgeheven. En als ontwikkelingsclubje, de christelijke jongelingsvereniging. Deze verenigingen werken op cultureel gebied of voor lichamelijke training. Alle hebben zij getoond dat er ernstig werk wordt verricht, want op concoursen zijn ze gevaarlijke tegenstanders, die reeds vele ere en eerste prijzen hebben weggehaald.

Laat ons nu eens het verenigingsleven op zakelijk gebied nagaan. Dan noemen we allereerst “het Departement tot Nut van het Algemeen”. Waar vooral zou dit departement nuttiger haar arbeid kunnen verrichten dan op het platteland. De afdeling van “Het Nut' (de verkorte naam) te Andijk, vierde op 2 oktober 1935 het honderdjarig bestaan van deze vereniging mede door aan de leden een autotocht naar Aalsmeer en Schiphol aan te bieden. Veertig personen namen aan deze tocht deel. Op 2 oktober 1835 was namelijk door enige vooraanstaande personen van Andijk en Wervershoof een afdeling van het Nut opgericht, aanvankelijk met 22 personen. In 1836 werd door de afdeling besloten een ziekenfonds op te richten en men telde spoedig vele leden. Dit ledental groeide steeds doch in 1900 toen er op ziekte- en ongevallengebied verschillende verzekeringen ontstonden, verminderde het aantal weer. In 1940 is besloten geen nieuwe leden meer aan te namen en zo zal na enige jaren het “Ziekenfonds” wel worden opgeheven. U verder te vertellen van de nuttige hulp die door het Nut allerwege en op velerlei gebied wordt verleend, is zeker niet nodig. In 1843 werd te Wervershoof een spaarbank opgericht onder controle van de burgemeesters van Andijk en Wervershoof. In 1861 bedankten de Wervershoofse leden en richtten zelf een departement op. Het “Ziekenfonds” kwam onder het beheer van het oude departement en de spaarbank bleef los van beide departementen, zonder controle, doorwerken. In 1864 werd te Andijk besloten nogmaals een spaarbank en ook een leenbank op te richten. Deze laatste werd 31 december 1893 weer opgeheven. De Andijker Spaarbank bleef doorwerken; aan deze afdeling werd in 1922 een schoolspaarbank verbonden waarvan trouw gebruik werd gemaakt. Of deze misschien door de bijzondere omstandigheden ook is opgeheven is ons onbekend. In 1875 werd te Oosterdijk een departement van het Nut opgericht; ook bestond daar een bibliotheek met 177 boeken, die in de Oosterschool bewaard worden. In 1921 werden de beide spaarbanken, die van 1843 en 1864, te Andijk samengevoegd, welke gecombineerde nu onder controle staat van de Nederlandse Spaarbankbond.

In 1895 werd een brandassurantiemaatschappij opgericht. Deze maatschappij, die op heden 715 leden telt, mag zich in het bezit van een eigen kantoorgebouw verheugen, dat aan de Kleingouw bij de Hoekweg staat. Het is tevens de woning van de secretaris-penningmeester.

In 1902 is opgericht een afdeling van het “Witte Kruis” bij welke gelegenheid wijlen dokter Heenck voorstelde deze niet op rekening van voornoemde vereniging te brengen, doch op kosten van de gemeente, waartoe werd besloten. Wel richtte het departement van het Nut in 1905 een Boerenleenbank op; deze leenbank bleek zeer nuttig te werken. De zaak breidde zich steeds uit, zodat in 1915 vervolgens besloten werd een eigen gebouw te stichten, welk huis echter in 1920 door Drechterland in het belang van het verkeer werd onteigend. In 1921 was een nieuw kantoor klaar gekomen, staande aan de Kleingouw en sinds die tijd is deze nu de woning van de kassier en het kantoor. En tenslotte heeft het departement van Andijk-West na al deze nuttige instellingen ook aan de natuur als leermeesteres gedacht door een floraliavereniging op te richten. Deze vereniging “de Floor' in de volksmond, geeft jaarlijks een schitterende tentoonstelling van zelf gekweekt fruit en zelf verzorgde bloemen te zien, terwijl door het uitgeven van planten aan de schooljeugd en ouderen het zelf kweken wordt aangemoedigd door de mooiste planten met prijzen te belonen.

In 1882 werd door enige landbouwers de vereniging “Akkerbouw” opgericht, met het doel een betere afzet en een hogere prijs te verkrijgen voor de aardappels, waarvan de teelt steeds groter werd. In de tijd van de aardappeloogst werden deze 's morgensvroeg naar Broekerhaven gebracht, daar door twee leden van het bestuur van Akkerbouw gekeurd, waarna ze in een schip geleden werden en naar Amsterdam vervoerd. Daar gingen ze naar de markt of werden door een makelaar verkocht. Er waren geregeld twee schepen in de vaart, die elk drie reizen per week naar Amsterdam deden, zodat er dagelijks gelegenheid was om aardappelen te verzenden. Later toen de markt aan het spoor te Bovenkarspel werd opgericht, is de verzending van aardappelen door Akkerbouw zachtjes aan verminderd en tenslotte teniet gegaan. Akkerbouw is kort na de oprichting overgegaan tot gezamenlijke aankoop van stokken, riet, mest enzovoorts. Eerst voor haar leden en nadat de verzending van aardappelen was stopgezet is ze geheel een aankoopvereniging geworden, waarbij thans bijna alle landbouwers van Andijk zijn aangesloten.

Op land- en tuinbouwgebied zijn de laatste jaren ook nog verschillende verenigingen opgericht, zoals: de Ziekte- en Ongevallenverzekering, Bloembollencultuur, Hulp bij Ziekte, Veredeling van zaden enz. enz., die alle in het belang der diverse bedrijven werkzaam zijn. Op veeteelt en zuivelbereidingsgebied zijn de van ouds bestaande “Stierenvereniging” en het “Veefonds” evenals de later opgerichte “Fokvereniging” door het verminderen van de veestapel zachtjes aan verdwenen. Thans is op veeteeltgebied alleen nog de “Geitenfokvereniging” werkzaam. Deze heeft, in tegenstelling met zovele andere zaken, juist aan de oorlogsomstandigheden, die onder andere ook gebrek aan melk meebrachten, haar bloei te danken, want vele kleinere landbouwers en arbeiders zijn thans in het bezit van één of meer melkgevende geiten.

Niet enkel op land- en tuinbouwgebied, maar ook in het belang van de volksgezondheid zijn naast het reeds genoemde “Witte Kruis” nog verschillende zusterverenigingen zoals “Gezinsverpleging”, “Huisverzorging”, Uitzending naar vakantiekolonies enz. opgericht.


© 2001-2019 | Kistemaker NetWerk | Sitemap | Contact

Westfries Genootschap