Kistemaker NetWerk

Boeken » Samen nei de brand » Pagina 25-29

25-29

Er kwamen landelijk belangrijke veranderingen voor de brandweer.
Alle vrijwilligers, waar ze ook woonden vielen voortaan onder de rechtspositieregeling voor brandweerkorpsen. Dat hield in dat vanaf nu elke brandweerman hetzelfde verdiende, gelijk was verzekerd enz. Dit was een hele vooruitgang, al zou het alleen maar zijn, dat niemand er bij een eventueel ongeluk bang voor hoefde te zijn, dat hij niets kreeg uitgekeerd. En dat werd ondertussen tijd ook, want door al die cursussen werd er steeds meer verlangd van de pyrofielen.
Op 31 juli 1975 's middags om 12 uur, rammelde bij alle spuitgasten de telefoon. Een uitslaande brand bij de fam. W. Dijkman aan de Weet.
Weet U wat de oorzaak was? Een vrieskist! Die stond gewoon op de verkeerde plaats, op zolder onder een schuin dak op het Oosten, keurig netjes achter een gordijn. En zoals U al las, het was 31 juli en een mooie warme dag. De vrieskist zat net propvol met vers geoogste groente, en dat alles met elkaar deed de kist tenslotte roodgloeiend staan. Hij kreeg vanwege de volte in z'n binnenste geen pauze meer en dat gevoegd bij de hoge temperaturen onder het schuine dak, deed de brand ontstaan.
Toen de brandweer ter plekke kwam stond al vast, dat de bovenverdieping niet meer was te redden. De dichtsbijzijnde buren werden al knap ongerust, maar er was gelukkig snel water om ook de belendende percelen nat te houden. Omdat er niemand thuis was, werd de voordeur maar geforceerd. Eerst beneden kijken of er misschien toch iemand in huis was, want dat weet je maar nooit. Er was niemand te vinden, dus moesten de persluchters proberen naar boven te komen.
Ben je net halverwege de trap, komen er kleren en dekens naar beneden rollen. En ben je net bekomen van de schrik wordt dat gevolgd door de bonken en bellen uit het dak, compleet met dakpannen. Gelukkig maar dat spuitgasten altijd helmen dragen. Dan voorlopig maar in de hal blijven staan en omhoog spuiten. Toen kreeg de perslucht een seintje om naar buiten te komen en zich te melden bij de Cdt. Er was paniek ontstaan" want mevr. Dijkman was ondertussen aangekomen en wist zich door alle narigheid niet meer te herinneren, waar 2 van haar kinderen waren. Reden voor de brand weer om anders te gaan werken. Wmd. Cdt, v.d. Gruiter gaf opdracht alle slangen en verdeelstukken van de wagen te halen om te proberen met zoveel mogelijk stralen de brand te bestrijden.
In dergelijke gevallen wordt er niet meer geprobeerd zo effectief mogelijk te blussen, maar zo vlug als het kan. Korte tijd erna was het vuur zover bedwongen dat de perslucht naar boven kon. Schrijver dezes wil best weten dat je dan met "wondere kniesen" de trap oploopt, want je weet niet wat je nog zult vinden.
Boven aan de trap gingen we allebei een kant op en overal werd gekeken. Gelukkig niets te zien, totdat één van de twee onder een bed keek en verstarde. Hij gaf een schreeuw van schrik, want hij keek recht in een gezicht. Z'n maat kwam vlug naderbij en keek ook, en ook hij keek wat 'luuks'. Laat nu één van de dochters tijdens haar opleiding een levensechte poppekop hebben gecreëerd. Omdat ze tot hun grote opluchting verder niets vonden kwamen ze even later nogal lacherig naar buiten. Een poosje later werd er vernomen dat de twee meisjes mooi naar Enkhuizen waren te markten. Gelukkig maar.
En ja, zoals gewoonlijk met een brand was ook hier de puinhoop onbeschrijfelijk, en vanwege de krasse blussing de waterschade enorm groot. Doch ook deze woning is weer in ere hersteld en de fam. Dijkman heeft er nog jaren plezier van gehad.

Wij nemen U mee naar de verkaveling, want deze was zo goed als klaar.
Overal verrezen schuren en bedrijven, groter dan er ooit hadden gestaan in onze wijde platte polder. Eén en ander was al eens argwanend bekeken door de brandweer. Er werd daar regelmatig geoefend, want je kon nooit weten. En iedere spuitgast hoopte maar, dat ze een eventuele brand in die grote hallen toch maar de baas zouden blijven.
Het ging een hele poos goed, totdat ... ja, totdat op de 20 sept. 1975 heel wat medeburgers het idee kregen, dat er in de verkaveling een groot vuurwerk werd afgestoken. De knallen waren niet van de lucht, en de lucht in het Zuiden werd verdacht rood, maar ook zwart van de enorme dikke rookwolken. V.d. Gruiter zal zich deze brand ook goed herinneren, want hij was door afwezigheid van de Cdt. de plaatsvervanger. Er was namelijk brand bij de Gebr. Bot, uitgerekend het grootste bedrijf in de verkaveling. De brand was waarschijnlijk ontstaan door een onklaar geraakte koelmotor of ventilator. De brandweer kreeg onderweg het idee dat heel Andijk van plan was om naar de vurige verschijnselen te gaan kijken, want de wegen zaten bijna verstopt. De chauffeur had de grootste moeite om alle spatborden en bumpers te vermijden.
De enorme loods was één en al vuur en de rooie haan stond ons al loeiend en brullend op te wachten. Alles, maar dan ook alles werd uit de wagen gerukt om het vuur aan te vallen. De spuitgasten vroegen zich in arren moede af, wat er toch zo gigantisch wou branden. De perslucht die via een zijdeur naar binnen wou, was alweer rap terug, want binnen waren de temperaturen niet te harden. Ze deden verhalen over vuurwalsen en dikke zwarte rook.
Het begon buiten trouwens ook knap gevaarlijk te worden. De helse vuurzee binnen, liet de asbestplaten met de snelheid van mitrailleursalvo's uit elkaar springen en de scherven en brokken zeilden door de lucht. Niemand van de spuiters vergat z'n helm op te zetten.
In het begin was er geen spuiten tegen. De hitte was zo groot, dat het net leek alsof de stralen water werden doorgesneden. Het water was verkookt voordat het op de grond viel. Het leek wel oorlog, want de spuitgasten zochten overal dekking achter stapels fust. Wat een voordeel, dat dit gebouw niet in de bebouwde kom stond en dat het windstil was.
Zo langzamerhand kwamen we er achter wat er toch zo verschrikkelijk brandde. Het was het nieuwe soort isolatiemateriaal tempex, en daar zouden we in de toekomst nog wel meer plezier van gaan beleven. Tot nu toe had iedereen gedacht, dat dit spul maar wat smeulde als het warm werd, maar niemand had nog geprobeerd hoe het zich hield bij temperaturen van ong. 800°C.
 En daar kwamen we nu wel achter, zelfs de grootste optimisten beseften alras dat de enorme loods niet meer te redden was, en de tonnen pas geoogste irissen ook niet. De brandweermannen vochten als leeuwen, dat wel, maar overal was de rooie haan hen de baas. Het leek wel of je met benzine spoot in plaats van water, en net als je dacht dat er iets geblust was, begon het weer overnieuw. Genoemde rooie haan kreeg er geen genoeg van, hij had het ook nog op het ketelhuis en het kantoor voorzien, maar daar werd hem toch door de nijvere spuitgasten de weg versperd.
Zo kregen we toch het idee, dat we niet helemaal voor "Jan Droppie" bezig waren geweest. En toen de grote roldeur het begaf en daverend naar beneden kwam, kon er naar binnen worden opgerukt."
Geen mens zonder perslucht", beval de Cdt. want nog nooit was er iets dergelijks meegemaakt met zoveel tempex, waarvan we verhalen hadden gehoord over vrijkomend giftig chloorgas waarvoor je uit moest kijken. Er was wel een dubbele voorraad persluchtcilinders, maar zelfs dat raakte op, zodat er een spuitgast naar Enkhuizen werd gestuurd om de voorraad aan te vullen.
Langzaam oprukkend in de schuur, deden we nog een verbijsterende ontdekking. Er werden enkele acethyleencilinders ontdekt, maar vermoedelijk waren ze bijna leeg, want ze zagen er in ieder geval niet roodgloeiend uit. Volle cilinders hadden een ramp kunnen worden. Die waren in deze temperaturen beslist geëxplodeerd met alle gevolgen van dien, en we verbaasden ons er dan ook over, dat dezen het hadden overleefd.
De ravage was compleet. Hele bulten gare irissen, verkoolde trekkers, en aan hele stapels gaas kon je zien waar de bakken hadden gestaan. Enorme stalen balken van de constructie lagen door elkaar, alsof ze met een reuze hand in de rondte waren gedraaid.
Zo rond een uur of 11.30 kwam ook Cdt. Sietses met een onthutst gezicht in burger aandraven. Hij was er juist deze dag op uit geweest en had onderweg het nieuws van de brand op de autoradio gehoord. Dat hij zo'n spectaculaire brand nou net had moeten missen, dat zat hem bar hoog, want over een paar maanden zou hij afzwaaien. Als hij toen geweten had wat de rooie haan nog meer voor hem in petto had ...
's Nachts om 4 uur werd besloten dat er 10 van de 15 mannen naar huis konden gaan. Vijf bleven er achter om kleine haantjes, die het nog es wilden proberen af te maken, en om iedereen met teveel belangstelling op een afstand te houden.
Zondagmorgen om 10 uur kwam de aflossing weer opdraven om de spullen weer op te bergen en schoon te maken.
Vastgesteld werd, dat we nog nooit zo'n grote brand met zo'n grote schade hadden meegemaakt en dat ook nooit meer zouden beleven. Voor ƒ 4000.000,- was er plat gegaan en daar werden we allemaal even stil van. De spuitgasten wisten toen nog niet, wat hun meer boven het hoofd zou hangen.
Over deze brand werd een schrijven naar de brandweerinspectie gestuurd, die grote belangstelling toonde over al het beleefde met het tempex. Ze verzochten ons per kerende post, dat ze direct gewaarschuwd wilden worden mocht dit weer es gebeuren ...

U kunt het geloven of niet, maar Uw nietswaardige schrijver vervoegde zich 3 weken later bij de Cdt. en wel op Maandag 13 okt. met het verzoek hem te willen voorzien van een nieuw stel laarzen.
Op grond daarvan werd hij 1 uur later verdacht van brandstichting bij de fa. D. Wierstra, bloembollenkweker aan de Horn.
Niemand behoefde zich af te vragen waar hij moest zijn, want de inktzwarte rookwolken gingen honderden meters de lucht in, en dat gebeurt alleen als er sprake in van grote hitte. Tengevolge van laswerkzaamheden zou dit gloednieuwe bedrijf ook weer plat gaan, dat stond bij voorbaat al vast.
Er was ook deze keer gelukkig niet veel wind en de huizen stonden niet al te dichtbij. Ook een geluk dat de lelie-oogst nog niet binnen was, maar daar hield dan ook alles mee op.
De brand was wederom verbluffend, en weer was het de tempex die voor verbijsterende resultaten zorgde. Er rolde, net als bij de vorige brand, als het ware een vuurwals door het gebouw, wat we hier eerst even zullen uitleggen. Deze grote loodsen hebben n.l. een stevig stalen balkengeraamte, aan de buitenkant bekleed met damwand aluminium platen. Daarachter een flinke laag tempex voor isolatie, en aan de binnenkant houten delen zoals multiplex. Dat zijn diverse lagen op elkaar gelijmd en geperst hout.
Alles met elkaar tamelijk brandbaar. Maar ach, in een dergelijk bedrijf zijn geen brandbare materialen aanwezig, noch wordt er gewerkt met brandbare stoffen. Bovendien zouden dubbelsteens muren of isolatie met b.v. Nobranda veel te duur worden voor zo'n schuur. Vandaar dat dit een prachtige oplossing is. Maar dat zo'n lasser nou ook net het tempex moest raken, want als dat aan de ene kant van het gebouw brandt, geeft dat zo'n enorme hitte, dat de tegenovergestelde zijde al brandbaar gas begint af te geven, waardoor het vuur op een zeker moment gewoon overslaat naar de andere kant en weer terug. Vandaar het woord vuurwalsen.
Is het hout en de tempex weg, dan vallen gewoon de gaten in het aluminium. Het hele gebouw wordt a.h.w. een grote schoorsteen, want van alle kanten trekt de lucht naar binnen.
Het geheel was weer een herhaling van de Gebr. Bot want weer leek het net of er niet gespoten werd.
Het kantoor bevond zich ook in het gebouw en enkele persluchters hoopten nog een gedeelte van de administratie te kunnen redden, en renden naar de zijdeur om daar naar binnen te gaan. Tenminste, dat wilden ze. Toen ze echter vlakbij het kantoor waren, leek het net of daar plots het aluminium begon uit te zetten, en opeens smolt het weg, en een enorme vuurbal kwam er met een doffe knal voor in de plaats. De terugweg van de mannen was beslist korter dan de heenweg, en op veilige afstand gekomen gingen ze eerst elkaars schade maar es opnemen.
Nu moet U weten, dat de ruit in het gelaatsstuk van een persluchtapparaat pas vervormt bij ± 400°C. Bij één van de twee was het vervormd en dat hebben ze geweten ook. Nog dagen erna liepen ze voorzichtig over hun oren en nek te wrijven, want "het pikte nogal puur".

Zo ziet U maar, nieuwe tijden nieuwe materialen, want het verleden met stenen muren en houten schotten was voorbij en we deden er goed aan om hier terdege rekening mee te houden. Na afloop van de brand herkenden we het object niet meer. We hadden er een paar maanden terug nog wel zo goed in geoefend. Er was geen herkenbaars meer te vinden, zelfs de grote deuren van de koelcellen niet, waar we nog wel zo goed notitie van hadden genomen. We hadden goed gekeken hoe ze open en dicht moesten voor het geval er iemand bij brand uit gered moest worden.
Alle spuitgasten keken er van op, want zulke effecten waren voorheen ondenkbaar.
De brandweerinspectie, die op tijd gewaarschuwd was, was er ook. En deze brandweerofficieren, toch wel wat gewend, keken of ze water zagen branden, en daar leek het ook wel op.
In de brandweerwereld ontstond paniek, en er is in die tijd serieus over nagedacht om tempex te verbieden, maar zover is het nooit gekomen. Maar het was wat nieuws, en omdat het in korte tijd diverse bedrijven verwoestte, werd één en ander wat hectisch bekeken. De brandweer heeft later nog een stuk verwrongen stalen balk gevraagd en gekregen, benevens een fraai opgebolde yerrican, dewelke bij de verzameling in de kazerne werden gevoegd. Dan kun je daar later nog es sterke verhalen bij ophangen, begrijpt U?


© 2001-2019 | Kistemaker NetWerk | Sitemap | Contact

Westfries Genootschap