Kistemaker NetWerk

Jaarboekjes Oud Andijk » 1982 » pagina 38-40

De Archiefdienst Westfriese Gemeenten

Op 18 januari 1982 besloot de raad van de gemeente Andijk om deel te nemen aan de Archiefdienst Westfriese Gemeenten. Naar aanleiding van dat besluit heeft de voorzitter van "Oud Andijk" mij gevraagd iets over de archiefdienst te vertellen, aan welk verzoek ik gaarne voldoe.

Het archief van een gemeente behoort op grond van artikel 5 van de archiefwet 1962 na 50 jaar te worden overgebracht naar de archiefbewaarplaats, wat betekent dat het daarna openbaar is. (Voor enkele categoriën is de termijn van overbrenging vanwege de vertrouwelijke inhoud van de bescheiden later dan 50 jaar). Er bestaan plannen bij de overheid om de termijn van 50 jaar te bekorten tot 25 of zelfs 10 jaar. Na de overbrenging is iedereen die dat wenst gerechtigd om kennis te nemen van de inhoud van het archief, en van deze mogelijkheid wordt steeds meer gebruik gemaakt. Denk maar aan het tegenwoordige geschiedenisonderwijs dat van de scholieren verlangt dat ze een scriptie schrijven waarvoor ze dikwijls archieven moeten raadplegen. Verder is het voorouderonderzoek erg populair. Voor veel mensen is het genealogisch onderzoek de eerste kennismaking met de archiefdienst. De praktijk leert dat ze daarbij op allerlei zaken kunnen stuiten die hun interesse opwekken. Al snel beperken ze zich niet meer tot het noteren van namen, maar ze gaan zich ook verdiepen in de tijd waarin hun voorouders leefden, hoe het dorp of de stad waar zij woonden er uit zag enz. De toename van de hoeveelheid vrije tijd speelt daarbij natuurlijk een grote rol.

Het zal u duidelijk zijn dat een gemeente, voor wie het archief in de eerste plaats een hulpmiddel is om haar taken te kunnen vervullen (als het ware het papieren geheugen van de gemeente), aan het begeleiden van mensen die het archief uit historische belangstelling willen raadplegen, niet of nauwelijks toekomt. Om die reden zijn enkele gemeenten een kleine tien jaar geleden op dit gebied gaan samenwerken. In het stadhuis van Hoorn is een extra grote bewaarplaats gebouwd waar de archieven van de aangesloten gemeenten die, zoals we zagen 50 jaar of ouder zijn, zijn ondergebracht. De voordelen van deze concentratie voor wat outillage en personeel betreft zijn duidelijk. Men heeft een bewaarplaats die aan alle moderne eisen voldoet kunnen bouwen en kan bovendien met één studiezaal volstaan, waar de mensen in een rustige omgeving hun onderzoek kunnen verrichten. Er is deskundig personeel aangetrokken dat zich onder meer bezig houdt met het inventariseren van de vaak in zeer wanordelijke toestand verkerende archieven.

Groot voordeel is ook dat de archiefdienst, doordat ze voldoet aan bepaalde eisen, rijksbescheiden in bewaring kan krijgen. De z.g. oud-rechterlijke archieven en de archieven van notarissen die betrekking hebben op de aangeloten gemeenten, en die tot dan toe in het rijkaarchief in Haarlem berustten, zijn inmiddels naar Hoorn overgebracht. Gezamenlijk kan een redelijk budget voor de aanschaf van boeken worden opgebracht. De bibliotheek, waarvan de basis door de boekerij van Hoorn wordt gevormd, concentreert zich uiteraard op de geschiedenis van West-Friesland.

De samenwerking tussen de gemeenten in de archiefdienst is ook voor de onderzoeker erg handig. De genealoog kan zijn onderzoek naar een vooronder die van bijv. Andijk naar Enkhuizen is verhuisd op één plaats verrichten en hoeft niet meer van de ene naar de andere gemeente te reizen. Een ander voordeel is van archief-technische aard. Zoals u weet is Andijk (met Wervershoof) in 1811 een zelfstandige gemeente geworden. Daarvoor maakte het onder de naam "Noorderdijk" deel uit van de stede Grootebroek. Toen deze stede werd opgeheven en de gemeenten Andijk, Bovenkarspel, Grootebroek en Hoogkarspel er voor in de plaats kwamen, zijn de stukken die op de nieuw gevormde gemeenten betrekking hadden uit het archief van de oude stede gelicht en aan hen overgedragen. Bij de inventarisatie van de archieven van de stede Grootebroek en de latere gemeenten behoren de stukken weer op hun oorspronkelijke plaats te worden teruggebracht. Wanneer al deze archieven op één plaats berusten kunnen dergelijke zaken gemakkelijk worden rechtgetrokken.

Met zijn verzameling archieven, boeken en beeldmateriaal beschikt de archiefdienst over een schat van gegevens betreffende de historie van de verschillende plaatsen. Het aantal mensen dat bij de archiefdienst onderzoek verricht stijgt jaarlijks. Omdat een archief pas optimaal geraadpleegd kan worden als het is geordend, en op dat gebied bestaat helaas nog een grote achterstand, mag men verwachten dat het bezoekersaantal in de loop der jaren nog verder zal stijgen. Om het beeld van het verleden zo compleet mogelijk te maken proberen wij ook archieven van andere dan overheidsinstellingen te verwerven: van kerkgenootschappen, kloosters, verenigingen, bedrijen. families enz. Van Andijk berusten bijv. reeds de archieven van de Gereformeerde Kerk (met die van de jongelingsvereniging "Bidt en Werkt", zondagsschool "De Zaaier", bijbelclubs en de evangelisatiecommissie), de Hervormde Gemeente, het departement "Oosterdijk" van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, het fanfarekorps "Kunstmin", de christelijke landbouwhuishoudschool, de christelijke lagere tuinbouwschool en het christelijke werkliedenverbond "Patrimonium" in Hoorn, maar ook het archief van de rundveefokkerij. Misschien kent u iemand die in bezit is van oude archiefstukken van wat voor aard dan ook die bereid in deze in bewaring te geven, of misschien beschikt u zelf over zulke bescheiden. Laat het even weten! De bewaring bij de archiefdienst is kosteloos en de bewaargever blijft eigenaar, kan ze dus ten alle tijde terugvragen. Het zou zonde zijn als er materiaal verloren ging!

Bezoek de website van het Westfries Archief voor de openingstijden van de studiezaal voor het raadplegen van archieven of bibliotheek.

Drs. W.F.M. Brieffies.


© 2001-2019 | Kistemaker NetWerk | Sitemap | Contact

Westfries Genootschap